Tükenmişlik Sendromu Nedir? Nasıl Kurtulunur?

Tükenmişlik sendromu hayali değildir. Tükenmişlik, başarılı bir şekilde yönetilemeyen kronik işyeri stresinden kaynaklanan bir sendromdur. Bu girişimcileri, büyük şirketlerin çalışanlarını ve hevesli işkoliklerini etkileyen gerçek bir “21. yüzyılın hastalığı” dır.

Zamanla “yeniden başlat” butonuna basmazsanız, “hastalık” ilerleyerek kişiyi en aşağıya çekecektir. Peki bunu nasıl sağlayacağız?

Aşağıdaki ana başlıklar halinde bu sendromu inceleyeceğiz:


Tükenmişlik Sendromu

1974 yılında Herbert Freudenberger, psikoloji ile ilgili bir dergide “tükenmişlik sendromu” terimini kullanan bir makale yayınlayan ilk araştırmacı oldu. Makale; uyuşturucu bağımlısı hastaların olduğu ücretsiz bir klinikte, gönüllü personelin (kendisi de dahil) gözlemlerine dayanıyordu.

Tükenmişlik sendromunu, işin aşırı taleplerinden kaynaklanan yorgunluğu, baş ağrısı ve uykusuzluk, öfke çabukluğu ve kapalı düşünme gibi fiziksel rahatsızlıkları içeren bir dizi semptomla karakterize etti.

Tükenmişlik sendromunun hastaları, genellikle diğer insanlar ile etkileşim içerisinde olan çalışanlardır. Bu çalışan kategorisi şunları içerir:

  • Satış müdürleri
  • Doktorlar
  • Psikologlar
  • Sosyal çalışanlar
  • Şirket yöneticileri
  • Öğretmenler
  • Avukatlar

İstatistiksel çalışmalara göre (Kadrovik Dergisi, 2011), aşağıdaki kategorilerdeki insanlar iş hayatında tükenmişlik sendromuna daha yatkındır:

  • Liderler (% 43)
  • Çalışanlar (% 40)
  • Yaratıcı kişilikler (% 35)
  • Yöneticiler (% 28)
  • Emeklilik yaşına yakın profesyoneller (% 22)
  • Günlük rutin işlerde çalışan işçiler (% 20)
  • Yeni mezun çalışanlar (% 5)

Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Birçok psikologa göre tükenmişlik sendromu, travmatik faktörlere yanıt olarak vücut tarafından aktive edilen bir tür savunma mekanizmasıdır.

Sinir sistemi; etkileşim, algı, dikkat ve bazı problemleri çözme gibi devam eden psikolojik süreçlerin kendi sınırına sahiptir. Gün boyunca, belirli bir kişi sınırlı sayıda insana dikkat edebilir, belirli bir miktarda bilgiyi algılayabilir ve bir dizi görevi çözebilir.

Çalışanların bir düzen içerisinde bu sınırı aşması durumunda, sinir sisteminin aşırı gerilmesi, daha sonrasında tükenmişlik sendromu hastalığını getirir.

Ayrıca, insanlarla yoğun iletişim ile ilgili faaliyetlerde tükenmişlik sendromu çok hızlı gerçekleşir. Etkileşim sürecinde, her kişi bir rakip ile enerji alışverişinde bulunur ve karşılığında olumlu bir geri dönüş bekler. Ancak, bazı durumlarda muhatap sessizlik, düşmanlık ve kayıtsızlıkla “yanıt verir”. Böyle bir iletişimde, aktif taraf hızlıca tükenir.

Ardından; ahlaki ve duygusal yıkım, yabancılaşma, kindarlık ve tam bir kayıtsızlık durumu ile tükenmişlik sendromu kendini fazlası ile hissettirir.


Tükenmişlik Sendromu Nedenleri Nelerdir?

Tükenmişlik uzun bir süreç olup birden çok nedeni sizi bu hastalığa yakalanmanızı sağlamış olabilir.

  • Rutin, çalışma gününün monotonluğu,
  • Fazla çalışma veya tersine, boş zamanların varlığı,
  • Takımdaki olumsuz, sağlıksız atmosfer (mobbing vs.),
  • Yabancılarla sürekli iletişim ile ilgili çalışmalar,
  • Düşük ücretli faaliyetler, mesleki kariyer eksikliği,
  • Düşük öz-organizasyon,
  • Organizasyonda bir motivasyon sisteminin olmaması,
  • Yönetimin düzenli değişimi,
  • İş sorumluluklarında sürekli değişiklikler,
  • Görevlerin uygun olmayan şekilde devri.

Tükenmişlik Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Bir şirkette çalışanların tükenmişlik sendromu fark edilmez. “Patoloji” belirtileri sadece duygusal anlamda değil, aynı anda çalışanın diğer önemli yönlerini de etkiler.

Çalışanlarda tükenmişlik sendromunun belirtileri üç kategoriye ayrılmıştır:

1. Psikofizik belirtiler:

  • Günün her anında bitmek bilmeyen yorgunluk,
  • Tükenme hissi (fiziksel ve duygusal), azalmış ton ve enerji,
  • Merak eksikliği,
  • Bir yenilik ihtiyacı duygusu,
  • Savunma tepkisinde azalma,
  • Tehlikeli bir durumda korku eksikliği,
  • Kilo sıçramaları (belirgin bir sebep olmadan kilo kaybı veya kilo alımı),
  • Uykusuzluk,
  • Bazı vücut sistemlerinin işleyişindeki bozulmalar (sindirim bozuklukları, baş ağrıları, solunum fonksiyon bozuklukları),
  • Gün boyu süren uyuşukluk hali.

2. Sosyo-psikolojik belirtiler:

  • Sebepsiz kaygı,
  • Sinir krizi,
  • Kayıtsızlık, ilgisizlik, pasiflik, depresyon,
  • Sinirlilik, küçük sorunlara bile öfke patlamaları,
  • Kişinin kendi yeteneklerinin hafife alınması,
  • Kendini sosyal izole etme,
  • Profesyonel ve kişisel bakış açılarına karşı olumsuz tutum.

3. Davranışsal Belirtiler:

  • Anlamsızlık duygusu,
  • İş günü boyunca önemli görevleri yerine getirememe, küçük işlerde zaman kaybetmek,
  • Meslektaşlardan izolasyon hali,
  • Çalışma motivasyonunun istikrarlı bir şekilde yok olması, kendi başarılarına kayıtsızlık,
  • Çalışma rejiminin düzenli ihlali,
  • Bazı kararlar vermede zorluk yaşama,
  • Kötü alışkanlıkların ortaya çıkması.

Çalışanların duygusal tükenmişliği, hem kendileri hem de organizasyon için tehlikelidir. Bu durum ekipte olumsuz bir atmosferin ortaya çıkması ve tüm şirketin iş gücü verimliliğindeki azalma gibi sorunlar ortaya çıkarabilir. Tabi ki, şirketteki tüm çalışanlar tükenmişliğe eğilimli değildir – hevesli aktivistler ve iyimserler bu sendroma karşı yüksek derecede direnç gösteriyor.

Ancak, tüm bu yaklaşımlar doğal değildir. Çalışanlarda tükenmişlik sendromunu zamanında önlemek ve sorunu başlangıç ​​aşamasında ortadan kaldırmak adına neler yapmalıyız? Böylelikle yapılması gerekenler; sadece şirket tarafından değil, çalışanların kendileri tarafından da yapılmalıdır. Peki bu sendromu nasıl atlatacağız.


Tükenmişlik Sendromundan Nasıl Kurtulunur?

Olumsuz ve zararlı faktörlerin çalışma sürecinde etkisini tamamen dışlamak imkansızdır. Bununla birlikte, profesyonel tükenmişlik sendromu hastalığının doğru bir şekilde önlenmesi; sendromun sonuçlarını önlemeye, çalışanların yeteneklerine inanmalarına ve hatta rutin ve sıkıcı sorumluluklarına olumlu bakmalarına yardımcı olacaktır. Önemli olan bunu nasıl gerçekleştireceğimiz! Her şey bizim elimizde!


Tükenmişlik Sendromu Kurumsal Çözümler

Organizasyon tarafında, çalışanların tükenmişliğini önleyici talimatlar şunlardır:

  • Motivasyon sistemleri oluşturma,
  • Çalışma koşullarının iyileştirilmesi,
  • Takım oluşturma,
  • Personel rotasyonu (yatay veya dikey),
  • Çalışanların tanıtımı, kariyer planlaması,
  • İş sorumlulukları optimizasyonu,
  • Maaş zammı,
  • İşçilerin sosyal korunması,
  • Takımda negatifliğin önlenmesi,
  • Şirkete özel eğitimler,
  • Personel çalışmalarının yapıcı değerlendirmesi, çalışanların faaliyetleri ile katılımlarını ve memnuniyetlerini izleme.

Yönetimin önemli bir misyonu, şirket hedeflerini doğru bir şekilde önceliklendirmek, vurgulamak ve çalışanlara aktarmaktır.

Örnek verirsek; yöneticiler inşaat sektöründe, yorucu yapılan işleri bir başka şey ile ilişkilendirebilirler. Birincisi “el arabası ise lanet malzemelerin kat içerisinde sevkiyatı”; ikincisi “ailesinin geçiminin sürdürülebilirliği” ve üçüncüsü “güzel bir hastanenin eşsiz inşaatına katılım sağlaması.”.

Görevin doğru tanımlanması, çalışanları motive eden ana koşuldur.


Tükenmişlik Sendromu Bireysel Çözümler

Çalışanların kendileri de işin ağır, duygusal ve psikolojik olarak yorucu değil, hoş ve yararlı bir faaliyet olmasını sağlamak için çaba göstermelidir.

1. Tükenmişliğe neyin yol açtığını bulun. Bir arkadaşınızla beyin fırtınası yapın, neden tükendiğinizi, olumsuz faktörlerin neler olduğunu ve nasıl değiştirileceğini öğrenin.

2. Stresle baş etmeyi öğrenin. Stres direnci doğuştan gelen bir nitelik değil, geliştirilebilecek bir beceridir.

3. İş ve dinlenme sınırlarını iyi ayarlayın. Düzenli olarak dinlenin, tatile çıkın. Ancak tüm umutları buna bağlamayın. Aile, dost, arkadaşlar ve hobilerle zaman geçirin. Zaten tükenmişseniz, hastalık izni alın ve güç kazanın.

4. İş yeri konforunuzu artırın. Kendiniz için rahat çalışma koşulları yaratın, mola verin ve görevleri tamamlamak için kendinizi teşvik edin. Yetki vermeyi, gerçekçi hedefler belirlemeyi ve zamanınızı yönetmeyi öğrenin . Unutmayın, yük kapasitenize uygun olmalıdır.

5. İşinizde kendinizi geliştirin.  İstediğinizi yapın, yetkinliği artırın. Rutinde bile yeni şeyler arayın ve hataları yeni şeyler öğrenmek için bir neden olarak algılayın.

6. Kendine iyi bak. Tükenmişliğin ilk çanlarına kulak asın ve kendinizi sendroma teslim etmeyin .Tükenmişliği önlemek tedaviden daha kolaydır .

7. Aktif olunama acele etmeyin. Dikkatlice planlayın, bekleyin. Küçük zaferleri bile kutlayın.

8. Hobiler edininSpor yapmak, para toplamak, vokal dersleri almak, amatör bir tiyatroda oynamak – tek kelimeyle, iş dışında ilginç bir hayat sürün.

9. Yaratıcı olunYaratıcı olmak kendinizi ifade etmeyi, benlik saygısını ve iyi bir ruh halini destekler. Nasıl olması gerektiğine siz karar verin.

10. Diğer insanlarla iyi ilişkiler sürdürün. Sosyal çevrenizi genişletin, deneyimleri sevdiklerinizle paylaşın, tecritten kaçının. Etkili çatışma çözümleme becerilerinde uzmanlaşın . Benzer düşünen insanlarla daha fazla zaman geçirin.

11. Hayır demeyi öğreninReddetmeniz zorsa, nasıl yapacağınızı öğrenin. İhtiyaçlarınızı ve arzularınızı hatırlayın. Çakışan veya belirsiz gereksinimlere razı olmayın, açıklığa kavuşturun.

12. Empati ve duygusal okuryazarlığınızı artırın. Diğer insanların duygularını anlamak ve onlarla empati kurmak, tükenmişlik sendromuna yakalanma riskini azaltır.

13. Sadece kendiniz için zaman ayırınGünde bir saat veya haftada bir saati muhakkak kendinize ayırın. Sevdiklerinizden anlayışlı olmasını isteyin. Bir tarih planlayın ve uzun zamandır yapmak istediklerinizi yapın, ancak ertelemeyin.

14. RahatlayınGevşeme teknikleri kaygıya, stres ve tükenmişlik sendromuna da yardımcı olur .

15. İyimserlik yönünüzü keşfedinMizah duygusu ve iyiliği fark etme yeteneği harika yardımcılardır.


Son Söz

Unutmayın: hayat sadece iş değildir. Size olağanüstü duygusal zevk, yenilik ve mutluluk duygularını geri getirmeye yardımcı olacak çok daha hoş olgular vardır hayatta. Arkadaşlarınızla sosyalleşin, ailenizle hoş vakit geçirin, seyahat edin, pozitif duygularınızı paylaşın, eğlenceli hobiler edinin.

Sonuçta, hayat güzel ve bir tane var!

Yorumda Bulunun